Sau hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP HCM mới được định hình như siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam. Từ ngày 1/7/2025, ba cực trong “tứ giác tăng trưởng Đông Nam Bộ” – TP HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu – chính thức thành một chỉnh thể. Tổng Bí thư Tô Lâm gọi đây là một khúc ngoặt chưa từng khắc dấu trong hành trình kiến tạo đô thị nước nhà.
Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội: sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của TP. HCM, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, tỉnh Bình Dương để hình thành TP. HCM mới.
Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tại TP. HCM năm 2025.
Thị trấn Nhà Bè + Phú Xuân + Nhơn Đức + Hiệp Phước
Nhà Bè
Long Thới + Phước Kiển + Phước Lộc
Phước Kiển
Tăng tầm vóc, dồn thêm áp lực
Ba trong số sáu địa phương dẫn đầu kinh tế cả nước khi nhập vào nhau đã củng cố vị trí “đầu kéo” của TP HCM vốn có phần suy giảm vài năm qua. Viện Nghiên cứu và Phát triển TP HCM (HIDS) dự phóng: nền kinh tế hợp nhất sẽ vượt mốc 2,7 triệu tỷ đồng – tương đương gần 1/4 GDP năm 2024. Thu ngân sách của thực thể mới cũng áp đảo, chiếm xấp xỉ 1/3 cả nước, tức 682 nghìn tỷ đồng.
Trước hợp nhất, TP HCM là “kinh đô dịch vụ” với hơn 65% GRDP. Giờ đây, bức tranh kinh tế biến dạng: công nghiệp từ Bình Dương, cảng biển và dầu khí từ Bà Rịa – Vũng Tàu trỗi dậy, đẩy tỷ trọng công nghiệp – xây dựng từ 22% lên 35%. Dịch vụ co lại còn 51,82%, phần còn lại thuộc nông nghiệp, thủy sản và thuế sản phẩm.
Về hạ tầng, siêu đô thị này có mạng lưới giao thông và logistics vượt trội. Với hai sân bay dân dụng – Tân Sơn Nhất và Côn Đảo – tổng công suất 51 triệu khách/năm, TP HCM trở thành địa phương có hệ thống hàng không lớn nhất Việt Nam. Không chỉ vậy, sân bay Long Thành sắp vận hành, nối trực tiếp với thành phố qua cao tốc và metro, mở cánh cửa phát triển du lịch và vận tải hàng hóa.
Nhờ kế thừa 89 bến cảng tại Bà Rịa – Vũng Tàu, trong đó có Cái Mép – Thị Vải lọt top cảng nước sâu hàng đầu thế giới, TP HCM mới sở hữu mạng lưới hải cảng đồ sộ nhất cả nước.
Những mảng tối song hành
Hợp nhất ba cấp chính quyền thành hai cũng đem đến hệ lụy không nhỏ. Với 168 phường xã, TP HCM là địa phương có nhiều đơn vị hành chính nhất. Sáu trong mười phường xã đông dân nhất nước tập trung ở đây, cùng chín trong mười đơn vị có mật độ dân số cao nhất.
Tổng Bí thư Tô Lâm cảnh báo: sức ép từ dân số khổng lồ, độ nén cao sẽ khiến quy hoạch đô thị và không gian sống thêm chật chội. Ngập úng, kẹt xe, chỉ số PCI và PAPI còn thấp, phản ánh sự bất an của cư dân.
Giảm cấp chính quyền đồng nghĩa lãnh đạo tỉnh phải xử lý số lượng đầu mối khổng lồ – 168 thay vì khoảng 20 như trước. TS.KTS Lê Quốc Hùng nhận định: sự phân mảnh này cản trở quy hoạch. Giải pháp, theo ông, là gom cụm phường/xã thành vùng phát triển liên kết.
Định danh “siêu đô thị” đầu tiên
Theo UN DESA, đô thị trên 10 triệu dân được gọi là siêu đô thị. Với 14 triệu dân sau hợp nhất, TP HCM trở thành siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam và đứng thứ tư Đông Nam Á sau Bangkok, Jakarta và Metro Manila.
So với Bangkok Metropolitan Region hay Jakarta Metropolitan Area, kinh tế TP HCM mới vẫn khiêm tốn: chỉ bằng 64% và 47% GRDP. Tuy vậy, mật độ dân số lại thấp hơn – yếu tố có thể thành lợi thế phát triển bền vững.
Điểm chung của các vùng siêu đô thị là hệ thống giao thông công cộng gắn kết chặt chẽ. Bangkok có BTS Skytrain, MRT, BRT và đường sắt sân bay. Trái lại, tính liên kết giữa TP HCM và các đô thị vệ tinh lân cận vẫn rời rạc, chưa phát huy hết tiềm năng.
TS Trần Du Lịch nhận định: hợp nhất ba địa phương là cơ hội phá bỏ rào cản địa giới, mở ra hướng phát triển chung.
Vươn lên bản đồ toàn cầu
Trước nhập, sức ảnh hưởng quốc tế của TP HCM còn mờ nhạt. Năm 2024, AT Kearney xếp thành phố ở vị trí 102/156, tụt 8 bậc. Trong khi Singapore, Bangkok, Kuala Lumpur, Jakarta, Manila đều nằm trong top 100, TP HCM kém điểm ở trải nghiệm văn hóa và chính trị.
Tuy vậy, TP HCM lại thăng hạng nhanh trong hệ sinh thái khởi nghiệp. StartupBlink cho biết thành phố đã tăng 115 bậc kể từ 2020, hiện ở vị trí 110, vượt qua Manila và áp sát top 100.
GS.TS Nguyễn Trọng Hoài nhận xét: lợi thế từ hợp nhất ba địa phương sẽ tạo nền tảng để TP HCM mới thu hẹp khoảng cách với các đô thị quốc tế. Ông nhấn mạnh: “Liên kết vùng phải vượt khỏi phạm vi quốc gia, vươn ra khu vực và toàn cầu.”
Tổng Bí thư Tô Lâm cũng giao nhiệm vụ: TP HCM mới phải định vị như siêu đô thị quốc tế của Đông Nam Á, vươn tầm toàn cầu. Mục tiêu 2035–2045: thuộc nhóm đô thị thu nhập cao châu Á, lọt top 30 trung tâm tài chính và top 50 thành phố thông minh đáng sống nhất hành tinh.
Bảng tổng hợp thay đổi nhân sự TP. HCM mới (2025)
Cơ quan/Tổ chức
Chức vụ
Nhân sự được chỉ định/bổ nhiệm
Nhiệm kỳ
Thành ủy TP. HCM
Bí thư Thành ủy
Nguyễn Văn Nên (Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. HCM cũ)
2020-2025
Phó Bí thư Thường trực
Nguyễn Thanh Nghị (Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP. HCM cũ)
2020-2025
Phó Bí thư
Nguyễn Văn Được (Chủ tịch UBND TP. HCM cũ)
2020-2025
Phó Bí thư
Võ Văn Minh (Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương)
2020-2025
Phó Bí thư
Nguyễn Phước Lộc (Chủ tịch MTTQ TP. HCM cũ)
2020-2025
Phó Bí thư
Đặng Minh Thông (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu)
2020-2025
Ban Chấp hành Đảng bộ
Thành viên
107 đồng chí
2020-2025
Ban Thường vụ Thành ủy
Thành viên
27 đồng chí
2020-2025
UBND TP. HCM
Chủ tịch
Nguyễn Văn Được
2021-2026
Phó Chủ tịch
Nguyễn Lộc Hà
2021-2026
Phó Chủ tịch
Nguyễn Văn Thọ
2021-2026
Phó Chủ tịch
Nguyễn Văn Dũng
2021-2026
Phó Chủ tịch
Trần Thị Diệu Thúy
2021-2026
Phó Chủ tịch
Bùi Xuân Cường
2021-2026
Phó Chủ tịch
Bùi Minh Thạnh (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương cũ)
